फिल्मी फण्डा । नेपाली फिल्ममा फरक विषयवस्तु र नयाँ प्रस्तुति शैलीमार्फत आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउँदै आएका निर्देशक डा. कपिल रिजाल यतिबेला फिल्म ‘गौँथली’ का कारण चर्चाको केन्द्रमा छन्। अटिजमजस्तो कम उठान भएको सामाजिक विषयलाई संवेदनशील ढंगले पर्दामा उतारेका उनले फिल्मको प्रचार शैलीलाई पनि सिर्जनात्मक बनाउँदै दर्शकको ध्यान तान्न सफल भएका छन्।

पेशाले दन्त चिकित्सक रहेका कपिलले लामो समय बेलायतमा चिकित्सा क्षेत्रमा काम गरे। स्थिर र सफल पेशागत जीवन हुँदाहुँदै पनि बाल्यकालदेखि मनमा बसेको कलाप्रतिको मोहले अन्ततः उनलाई फिल्म निर्देशनतर्फ डोर्‍यायो। अहिले उनी चिकित्सा र सिर्जनात्मक सोचलाई जोड्दै नेपाली फिल्ममा फरक स्वादका निर्देशकका रूपमा स्थापित हुने यात्रामा छन्।

उनको पछिल्लो फिल्म ‘गौँथली’ प्रदर्शनअघि नै चर्चा कमाउन सफल भएको छ। विषयवस्तुसँगै प्रचारको नयाँ शैलीले फिल्मलाई दर्शकमाझ पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। फिल्मका मुख्य कलाकार अरुण क्षेत्री र सिम्रन खड्काले फिल्मका पात्रकै भेषमा विभिन्न सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागी भएर प्रचार गर्नु नेपाली फिल्म क्षेत्रमा दुर्लभ प्रयोग मानिएको छ। यस्तो अवधारणाको नेतृत्व निर्देशक कपिल रिजालले गरेका हुन्।

चिकित्सक परिवारको संस्कार, कलाप्रतिको मोह

डा. कपिल रिजाल वरिष्ठ स्त्रीरोग विशेषज्ञ, गीतकार तथा फिल्मकर्मी डा. भोला रिजाल का छोरा हुन्। साहित्य, संगीत र फिल्मसँग नजिकको पारिवारिक वातावरणमा हुर्किएका कपिलमा कलाप्रतिको रुचि सानैदेखि विकास भएको थियो। यद्यपि उनले आफ्नो करिअरका लागि चिकित्सा क्षेत्र रोजे र दन्त चिकित्सक बने।

बेलायतमा वर्षौंसम्म दन्त चिकित्सकका रूपमा सेवा दिएपछि पनि सिर्जनात्मक क्षेत्रमा काम गर्ने चाहना मरेन। अन्ततः उनले आफ्नो पेशागत अनुभवसँगै कलाप्रतिको लगावलाई पछ्याउँदै फिल्म निर्देशनलाई जीवनको अर्को अध्याय बनाए।

निर्देशन यात्राको सुरुआत

नेपाली फिल्म निर्देशनमा कपिल रिजालको औपचारिक प्रवेश ‘ह्यारी कि प्यारी’ मार्फत भयो। यो उनको डेब्यु निर्देशन थियो। उक्त फिल्मबाट उनले हास्य कलाकार जितु नेपाललाई पहिलो पटक मुख्य नायकका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए। नयाँ कलाकारलाई फरक भूमिकामा विश्वास गर्ने उनको निर्णयले उनी जोखिम लिन सक्ने निर्देशकका रूपमा चिनिए।

पहिलो फिल्मबाट निर्देशनको अनुभव बटुलेका उनले दोस्रो फिल्म ‘गौँथली’ मा अझ जटिल सामाजिक विषय रोजे। अटिजमजस्तो संवेदनशील विषयलाई मनोरञ्जनसँगै सामाजिक चेतनाको माध्यम बनाउने प्रयासले उनको निर्देशक दृष्टिकोणलाई फरक बनाएको छ।

‘गौँथली’ : चुनौतीलाई अवसर बनाएको फिल्म

‘गौँथली’ केवल एउटा पारिवारिक फिल्म होइन, सामाजिक सन्देश बोकेको कथा हो। अटिजम भएका पात्रको जीवन, परिवार र समाजको दृष्टिकोणलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको यो फिल्मले दर्शकमाझ सहानुभूति मात्र होइन, सचेतना पनि फैलाउने उद्देश्य राखेको छ।

निर्देशक कपिल रिजालले फिल्मको प्रचारमा पनि परम्परागत शैलीभन्दा बाहिर गए। कलाकारलाई पात्रकै रूपमा सार्वजनिक कार्यक्रममा प्रस्तुत गर्ने रणनीतिले फिल्मलाई सामाजिक सञ्जालदेखि मुख्यधारका सञ्चारमाध्यमसम्म व्यापक चर्चा दिलायो। यसले नेपाली फिल्मको मार्केटिङमा नयाँ अभ्यासको उदाहरण पनि प्रस्तुत गरेको छ। यो चलचित्र साउन १ गतेबाट प्रदर्शनमा आउँदैछ ।

परिवारको विरासत, आफ्नै पहिचान

‘गौँथली’ शीर्षक कपिल रिजालका लागि नयाँ होइन। करिब दुई दशकअघि उनका पिता डा. भोला रिजालले यही नाममा फिल्म निर्माण गरेका थिए, जसलाई नेपालको पहिलो ‘गीति फिल्म’का रूपमा समेत स्मरण गरिन्छ। अहिले सोही नामलाई नयाँ पुस्ताको दृष्टिकोण, नयाँ कथा र समकालीन विषयसँग जोड्दै कपिलले पुनर्जीवित गरेका छन्।

यद्यपि उनी केवल पिता भोला रिजालको विरासतलाई निरन्तरता दिने निर्देशक मात्र होइनन्। चिकित्सा क्षेत्रबाट फिल्म निर्देशनमा आएको उनको यात्रा, सामाजिक विषयप्रतिको संवेदनशील दृष्टि र प्रयोगशील सोचले उनलाई आफ्नै पहिचान बनाउने पुस्ताका निर्देशकका रूपमा उभ्याएको छ।

संघर्षदेखि सम्भावनासम्म

सुरक्षित र प्रतिष्ठित चिकित्सा पेशा छाडेर सिर्जनात्मक क्षेत्रमा प्रवेश गर्नु आफैंमा ठूलो जोखिम थियो। नेपाली फिल्म उद्योगको प्रतिस्पर्धा, आर्थिक चुनौती र दर्शकको बदलिँदो रुचिबीच आफूलाई स्थापित गर्नु सहज थिएन। तर कपिल रिजालले फरक विषय, नयाँ प्रस्तुति र सामाजिक जिम्मेवारीलाई आफ्नो निर्देशनको आधार बनाए।

आज उनी चिकित्सक मात्र होइन, सामाजिक विषयलाई फिल्ममार्फत उठाउने संवेदनशील निर्देशकका रूपमा परिचित भइरहेका छन्। ‘ह्यारी कि प्यारी’बाट सुरु भएको उनको निर्देशन यात्रा ‘गौँथली’सम्म आइपुग्दा अझ परिपक्व बनेको देखिन्छ।

नेपाली फिल्ममा मनोरञ्जनसँगै चेतना र प्रयोगशीलताको नयाँ अध्याय लेख्ने प्रयासमा रहेका डा. कपिल रिजाल आगामी दिनमा अझ प्रभावशाली निर्देशकका रूपमा स्थापित हुने अपेक्षा गरिएको छ।

फिल्मी फण्डा २०८३ आषाढ १९,शुक्रवार ११ : ४५ AM

136 Shares